Najpiękniejsze zamki w Polsce. Do której warowni warto wybrać się na wycieczkę? [PRZEGLĄD]

Karolina Kowalska
Najpiękniejsze zamki w Polsce. Zamek Książ. mat pras
Fascynują zarówno dzieci, jak i dorosłych. Z wiekami historii w murach, wielkimi postaciami na krużgankach i setkami tajemniczych zakamarków. To doskonałe miejsce na rodzinną wycieczkę.

Mamy piękne zamki – zapewniają eksperci. Które z nich warto odwiedzić, by poczuć wyjątkowy klimat?

- Polska ma bardzo wiele do zaoferowania miłośnikom zamków. Wynika to m.in. z naszej skomplikowanej historii. Obecnie w granicach naszego kraju znajdują się budowle, które na przestrzeni dziejów niewiele miały wspólnego z Polską, jak choćby liczne zamki i pałace na Górnym i Dolnym Śląsku. Zwłaszcza ten drugi region pod względem nasycenia budowlami obronnymi i rezydencjonalnymi może wytrzymać porównanie choćby ze słynną Doliną Loary – wyjaśnia Tomasz Ratajczak, doktor historii sztuki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor bloga „Zamki na nowo” i podkreśla, że jeszcze ciekawszym fenomenem są zamki dawnego państwa krzyżackiego - wyjątkowego tworu politycznego i cywilizacyjnego w średniowiecznej Europie, imponujące swoją liczbą, oraz formą architektoniczną. Niewielu zwiedzających je turystów zdaje sobie sprawę z tego, że wiele z nich ma o wiele dłuższą historię jako zamki polskie, niż krzyżackie, gdy po klęsce zakonu w licznych wojnach z Polską, stały się siedzibami polskich starostów oraz garnizonów. Inne zostały z kolei zniszczone przez mieszczan buntujących się przeciw krzyżackiej władzy.

MALBORK

Coś jednak u nas zostało. Jedną z najwspanialszych i najbardziej znanych, nie tylko w Polsce ale w skali wręcz globalnej, jest oczywiście zamek krzyżacki w Malborku, który przez ponad trzy stulecia był także siedzibą polskich starostów i rezydencją polskich monarchów. Postawiona i rozbudowywana z inicjatywy Zakonu Krzyżackiego od XIII do XV wieku była siedzibą wielkich mistrzów i samoistną stolicą państwa zakonnego. W połowie XV stulecia zamek przeszedł pod panowanie władców polskich. Przez ponad trzy stulecia pełniła ważne funkcje gospodarcze, polityczne, była arsenałem Rzeczpospolitej, rezydencją władców polskich, w niej znajdowała się mennica królewska. Do dzisiaj rozmach i styl architektoniczny zamku budzi zachwyt: łączna kubatura twierdzy to ponad ćwierć miliona metrów sześciennych. Widnieje na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W Muzeum Zamkowym w Malborku, odwiedzanym co roku przez ponad pół miliona turystów, na gości czeka aż 18 wystaw, w tym m.in. bogate zbiory bursztynu, militariów oraz rzeźby gotyckiej. - Znajdujący się na tym zamku Pałac Wielkich Mistrzów jest jedną z najwspanialszych późnośredniowiecznych rezydencji europejskich, w dodatku jedną z najlepiej zachowanych, a kościół zamkowy zrujnowany podczas ostatniej wojny, właśnie odzyskuje pierwotny blask w wyniku zakrojonej na wielką skalę odbudowy – opisuje dr Tomasz Ratajczak.

Malbork, to obok Wawelu, oczywisty wybór jeśli chodzi o szlak polskich zamków. Ale to nie jedyne perły w naszej architektonicznej koronie dawnych lat. Warto odwiedzić także Zamek Czocha, Zamek na Pieskowej Skale, Zamek w Mosznej, Niedzicy i Zamek Książ.

KSIĄŻ

Ten ostatni jest trzeci w kolejności jeśli chodzi o rozmiar. Warownia ta została zbudowana w XIII wieku przez ród Piastów śląskich, potężnych polskich książąt z okresu średniowiecza. W XVIII wieku, po gruntownej przebudowie, nadano mu barokowego charakteru. W XVIII wieku przeszła gruntowną przebudowę, która badała jej charakter barokowy. Podczas drugiej wojny światowej zamek Książ przekształcono w jedną z kwater Hitlera, czego świadectwem są podziemne tunele i schron. Przechowywano tu też w tym okresie zbiory berlińskiej Biblioteki Państwowej. Obecnie zabytek leży na terenie Wałbrzycha i jest częściowo udostępniony do zwiedzania.

Kolejny z nich – Zamek Czocha – został wzniesiony w XIII wieku, na Pogórzu Izerskim, z rozkazu króla czeskiego, jako warownia obronna Czech. Zamek trafił potem m.in. w ręce książąt śląskich i przemysłowców drezdeńskich. W sierpniu 1793 r. wielki pożar zmienił twierdzę w ruinę, co wiązało się z kresem jego świetności. Ostatni właściciel zamku zlecił odbudowę obiektu wybitnemu architektowi – Bodo Erhardtowi. W wyniku jego pracy mury odzyskały dawną urodę. Podczas drugiej wojny światowej mieściła się w nim szkoła szyfrantów Abwehry, niemieckiego wywiadu wojskowego. W ostatnich latach zamek Czocha służył wielokrotnie jako plan filmowy. Obecnie mieści się w nim hotel i restauracja. Latem organizowane są tu pokazy walk rycerskich.

PIESKOWA SKAŁA

Natomiast Zamek na Pieskowej Skale to najlepiej zachowany zamek spośród średniowiecznego systemu obronnego granic Polski - Orlich Gniazd - stworzonego przez Kazimierza Wielkiego w XIV wieku. Twierdza wznosi się na nieprzystępnym wapiennym urwisku na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, niedaleko Krakowa. Co ciekawe, niedaleko zamku znajduje się znany ze swojego interesującego kształtu ostaniec – Maczuga Herkulesa.
Zamek, od XIV do XVII wieku, był siedzibą rodu Szafrańców, w XVI stuleciu został przekształcony: z gotyckiej warowni zmienił się w renesansową rezydencję. Dziś znajduje się w niej wystawa zbiorów sztuki europejskiej, będąca oddziałem jednego z największych polskich muzeów, znajdującego się na zamku królewskim na Wawelu w Krakowie. Z odwiedzinami w Pieskowej Skale musimy jednak chwilę poczekać. Muzeum będzie nieczynne do kwietnia 2016 roku ze względu na remont. - Zniszczenia zamków w Polsce to niestety poważny problem. Większość z nich została obrócona w ruiny na skutek konfliktów zbrojnych oraz zaniedbań nawet kilkaset lat temu, inne z kolei w trakcie ostatniej wojny i okresu PRL-u. Są również takie zamki - niestety bardzo liczne - które popadają w ruinę na naszych oczach lub niszczone są przez nieudolne "odbudowy". Jednak mimo tych negatywnych zjawisk każdy miłośnik zamków znajdzie w Polsce prawdziwe perły architektury – zapewnia dr Tomasz Ratajczak.

NIEDZICA

I tak, jadąc na południe, znajdziemy się w Pieninach, gdzie stoi średniowieczny Zamek w Niedzicy. Wzniesiony został nad brzegiem Dunajca z przeznaczeniem dla władców węgierskich, obecnie leży na naszym terytorium. Budowla jest jedną największych atrakcji historycznych Karpat. Mieści się w nim muzeum historii regionu, a w podziemiach urządzono m.in. bogato wyposażoną izbę tortur. W warowni można przenocować i zjeść obiad w restauracji.

Zobacz też: Zamki i Pałace w Warszawie

MOSZNA

Na koniec czas na obiekt, który dla fanów dawnej architektury jest prawdziwą gratką. Na neogotycką bryłę Zamku w Mosznej składa się 99 wież i 365 pomieszczeń, a wszystko to w otoczeniu sporego ogrodu, będącego obecnie częścią parku krajobrazowego. Zamek powstał w połowie XVII wieku, ale na przełomie XIX i XX wieku został gruntownie przebudowany z polecenia Franza Huberta von Tiele-Wincklera, śląskiego potentata przemysłowego. Budynek jest częściowo udostępniony dla zwiedzających, znajduje się w nim też hotel. Odbywają się w nim koncerty i wystawy sztuki. - Działa u nas również Teatr Castello, a od 1984 roku organizowany jest festiwal muzyki klasycznej „Muzyczne Święto Kwitnącej Azalii”. Nasz zamek więc to nie tylko puste mury – mówi Teodor Wilk, pracownik Zamku w Mosznej.

WOJANÓW

Pałac w Wojanowie usytuowany po południowej stronie drogi z Jeleniej Góry do Janowic Wielkich.

Dobra w Wojanowie w źródłach pisanych po raz pierwszy pojawiają się XIII w. Pałac posadowiony został na wysokim cokole, przechodzącym w taras po stronie południowej. Budowla ma trzy kondygnacje z mezzaninem na planie zbliżonym do kwadratu z okrągłymi alkierzowymi wieżami, całość nakryta jest stromym dachem namiotowym. W elewacji ogrodowej znajduje się rozległy taras z bocznymi schodami i skrajne naroża flankowane przez oranżerie. W elewacji frontowej zachował się dwudzielny portal zwieńczony fryzem, na którym umieszczono tarcze herbowe, obramienia okien w dolnej kondygnacji oraz wewnętrzny portal prowadzący do piwnicy. Korpus boniowany zwieńczony jest krenelażem. Znaczna część wyposażenia XIX w. pałacu uległa zniszczeniu w przeciągu lat powojennych i pożaru w 2002 r. Szczęśliwie zachowała się sala balowa z polichromią oraz ornamentalne malowidła sklepień z jednej z górnych kondygnacji wież.

WAWEL

Zamek był na przestrzeni wieków wielokrotnie rozbudowywany i odnawiany. Liczne pożary, grabieże i przemarsze obcych wojsk, połączone z niszczeniem rezydencji, powodowały, iż obiekt wielokrotnie odbudowywano w nowych stylach architektonicznych oraz remontowano jego szatę zewnętrzną, a także przekształcano i zmieniano wygląd i wyposażenie wnętrz.

Zamek jest dwupiętrową budowlą z trzema skrzydłami (z pomieszczeniami) oraz jednym parawanowym (od południa). Jego szata zewnętrzna, jak i wnętrza mają charakter renesansowy, barokowy, a także częściowo klasycystyczny. Posiada dziedziniec z krużgankami arkadowymi, bramę wjazdową i pięć wież mieszkalnych.

Po opuszczeniu zamku przez wojska austriackie w 1905 r. usunięto przeróbki budowli na koszary. Zniszczone fragmenty zastąpiono nowymi (np. kapitele kolumn na dziedzińcu wewnętrznym), a z odnalezionych elementów uzupełniono zniszczone obramienia okienne i drzwiowe. W skrzydle północnym ściany wyłożono kurdybanami z zamku w Moritzburgu, zakupionymi od wiedeńskiego antykwariusza Szymona Szwarca, zaś sufity pokryto nowymi plafonami, wzorując się na plafonach z zamku w Podhorcach oraz wstawiając obrazy współczesnych malarzy. W salach skrzydła wschodniego sufity ozdobiono nowymi stropami kasetonowymi (głównie II piętro), a fryzy uzupełniono lub namalowano nowe. W miejsca niezachowanych renesansowych pieców kaflowych wstawiono XVIII-wieczne piece z zamku w Wiśniowu na Wołyniu. Na dodatek jeszcze pod koniec XIX wieku, w związku z przekazaniem budynku cesarzowi Franciszkowi Józefowi I, Jan Matejko przekazał do rezydencji w 1882 r. obraz "Hołd pruski". Gromadzenie eksponatów muzealnych odbywało się drogą darów, zakupów i depozytów, co trwa do dnia dzisiejszego.

KRASICZYN

Zamek został wybudowany w stylu renesansowo-manierystycznym na przełomie XVI i XVII w. Budowę rozpoczął Stanisław Krasicki. Charakterystyczne dla niego są cztery odmienne wieże narożne: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka. Całość jest otoczona parkiem.

KLICZKÓW

Rezydencja w Kliczkowie pod względem kubatury należy do największych budowli tego typu na całym Dolnym Śląsku. Stanowi ona obecnie malowniczy zespół składający się z dwóch dziedzińców otoczonych skrzydłami o formach neorenesansowych i neogotyckich, przy czym najstarszy średniowieczny fragment zamku ukryty został w skrzydle południowo-zachodnim. Zabytek pełni dziś funkcję ośrodka szkoleniowo-wypoczynkowego z luksusowym hotelem i pełnym zapleczem rekreacyjno-gastronomicznym. W jego wnętrzach zachowały się pięknie odrestaurowane pomieszczenia, m.in. dawna Biblioteka, Sala Dworska zwana niegdyś Białą, Sala Kominkowa ze wspartym na sześciu nóżkach piecem i eklektyczna Sala Teatralna, której centralną ozdobę stanowi okazała polichromia z motywem myśliwskim.

PSZCZYNA

Dawna rezydencja magnacka w Pszczynie na Górnym Śląsku powstała w XI lub XII w. Od tego czasu była wielokrotnie przebudowywana. W latach 1870–1876 dokonano przebudowy zamku, na skutek której uzyskał on swój obecny kształt architektoniczny w stylu neobarokowym.

Wraz z zabytkowym parkiem krajobrazowym w stylu angielskim o powierzchni 156 ha tworzy zespół pałacowo-parkowy. W 1946 zamieniony na muzeum, obecnie działające pod nazwą Muzeum Zamkowe w Pszczynie. W przeciwieństwie do wielu innych zamków i pałaców na Śląsku, zniszczonych na skutek działań II wojny światowej i bezpośrednio po niej, w Zamku w Pszczynie zachowało się oryginalne wyposażenie i meble, które sprawiają, że jest on obecnie jednym z najcenniejszych zabytków architektury rezydencjonalnej w Polsce.

ŁAŃCUT

Zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie na tle innych magnackich rezydencji w Polsce wyróżnia się – mimo strat – bogactwem zbiorów i zachowanymi dawnymi założeniami parkowo-pałacowymi, a więc ogrodami, budynkami mieszkalnymi i służebno-gospodarczymi.

Po wejściu do zamku przechodzi się do Wielkiej Sieni, której układ zachował się aż z XVII wieku. Jest tam jeden filar i cztery przęsła sklepienia. Na sklepieniu znajdują się trzy herby rodzin spokrewnionych z Lubomirskimi (Czartoryskich, Sanguszków i Radziwiłłów) oraz herb samych Lubomirskich.

Najważniejsze sale zamku w Łańcucie to Sala Balowa, Jadalnia Wielka, Sala Kolumnowa, Teatr Dworski i Galeria Rzeźb. Każda z nich posiada oryginalne wyposażenie, w tym znakomitą kolekcję pojazdów konnych wraz z akcesoriami. Do najcenniejszych dzieł sztuki należą m.in. autoportret Sofonisby Anguissoli z 1556 r. i rzeźba dłuta Antonia Canovy przedstawiająca Henryka Lubomirskiego jako Amora. W Łańcucie znajduje się również największy w Polsce i najlepiej zachowany przykład biblioteki magnackiej (liczącej 22 tys. woluminów).

Turystyka: ogromny spadek liczby podróży w tym roku

Wideo

Materiał oryginalny: Najpiękniejsze zamki w Polsce. Do której warowni warto wybrać się na wycieczkę? [PRZEGLĄD] - Nasze Miasto

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
JIN

A gdzie jest zamek w Gołuchowie ?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3